Zonsverduistering veilig bekijken? Bescherm uw ogen tegen blijvende schade
Op woensdag 12 augustus 2026 is in Nederland de grootste zonsverduistering sinds 1999 te zien. Een bijzonder natuurverschijnsel dat veel mensen graag willen bekijken. Toch waarschuwen de oogartsen van Het Oogziekenhuis Rotterdam voor de risico's. Wie zonder goede bescherming rechtstreeks naar de zon kijkt, kan al binnen enkele seconden blijvende schade aan het netvlies oplopen.
Wilt u de zonsverduistering veilig bekijken? Gebruik dan altijd een goedgekeurde eclipsbril die voldoet aan de veiligheidsnorm ISO 12312-2.
Waarom is een zonsverduistering gevaarlijk voor uw ogen?
Tijdens een zonsverduistering schuift de maan tussen de aarde en de zon, en blokkeert zo deels het zonlicht. Daardoor lijkt het zonlicht minder fel, terwijl de schadelijke straling vrijwel even sterk blijft. Juist daardoor zijn mensen sneller geneigd om rechtstreeks naar de zon te kijken.
"Veel mensen denken dat een gedeeltelijke zonsverduistering veilig is om zonder bescherming te bekijken. Dat is een misverstand," zegt oogarts Schouten. "Ook tijdens een zonsverduistering kan het netvlies onherstelbaar beschadigd raken."
Een gewone zonnebril biedt hiervoor absoluut onvoldoende bescherming.
Rechtstreeks naar de zon kijken kan het netvlies beschadigen
Het oog is een bol, aan de voorkant zijn de structuren doorzichtig en het oog is gevuld met een doorzichtige vloeistof, hierdoor kan het licht rechtstreeks op het netvlies vallen, de binnenbekleding van het oog. In het netvlies wordt het licht in een chemisch signaal omgezet in de lichtgevoelige cellen, de kegeltjes en de staafjes. Dit signaal wordt doorgegeven naar het brein. Wanneer we rechtstreeks in de zon kijken, kunnen de lichtgevoelige cellen beschadigen. Deze aandoening wordt solar retinopathie of ook wel eclips retinopathie genoemd. Het verraderlijke is dat u de schade niet direct merkt.
"In het netvlies zitten geen pijnzenuwen. Tijdens het kijken voelt u dus geen pijn of waarschuwing. Klachten ontstaan vaak pas uren later," legt Schouten uit.
Mogelijke klachten
Beschadiging van het netvlies kan leiden tot:
- minder scherp zien;
- een donkere of grijze vlek in het midden van het beeld;
- vervormingen van het beeld, waarbij rechte lijnen krom lijken.
verandering van de grootte van het beeld, waarbij dingen kleiner lijken dan ze zijn.
Hoe bekijkt u een zonsverduistering veilig?
Wilt u rechtstreeks naar de zonsverduistering kijken? Gebruik dan uitsluitend een onbeschadigde eclipsbril die voldoet aan ISO 12312-2. Deze speciale bril filtert het felle zonlicht en beschermt tegen schadelijke UV- en infrarode straling.
Let bij aankoop op:
- koop alleen bij een betrouwbare aanbieder;
- controleer of de bril voldoet aan ISO 12312-2;
- gebruik geen beschadigde of gekraste eclipsbril.
Bekijkt u de zonsverduistering samen met kinderen? Zorg er dan voor dat zij de eclipsbril gedurende het hele kijkmoment ophouden.
Geen eclipsbril? Kijk indirect
Heeft u geen goedgekeurde eclipsbril? Dan kunt u de zonsverduistering veilig indirect bekijken.
U kunt een klein gaatje maken in een stevig stuk karton of papier. Houd het papier met uw rug naar de zon omhoog en laat het zonlicht door het gaatje op een witte achtergrond vallen. Zo maakt u een eenvoudige camera obscura waarmee u de zonsverduistering veilig kunt bekijken. Het werkt ook met een vergiet met ronde gaatjes. Een leuke proef om samen met kinderen te doen.
Wat u beter niet kunt doen
Op internet circuleren allerlei tips om een zonsverduistering te bekijken. Veel daarvan zijn onveilig.
Gebruik niet:
- een gewone zonnebril;
- een lasbril;
- een cd of dvd;
- fotonegatieven;
- beroet glas;
- een spiegeling in water.
Deze materialen houden de schadelijke straling onvoldoende tegen.
Ook kijken via het scherm van een smartphone of camera is geen veilige oplossing. Richt een camera nooit zonder geschikt zonnefilter op de zon. Wilt u de zonsverduistering fotograferen of door een telescoop bekijken? Gebruik dan uitsluitend een professioneel zonnefilter dat vóór het objectief of de telescoop wordt geplaatst. Gebruik hiervoor nooit een eclipsbril.
Geniet veilig van dit bijzondere natuurverschijnsel
Een zonsverduistering is een indrukwekkende gebeurtenis die u misschien maar een paar keer in uw leven meemaakt. Met de juiste bescherming kunt u er veilig van genieten.
Kijk daarom nooit zonder goedgekeurde eclipsbril rechtstreeks naar de zon en kies bij twijfel voor een indirecte manier van kijken. Zo voorkomt u blijvende schade aan uw ogen.
