Contactlenzen

In de jaren '50 en '60 werden de harde niet-zuurstofdoorlatende lenzen voornamelijk gebruikt in medische toepassingen. Echter de interesse groeide om contactlenzen te gaan dragen i.p.v. een bril. Veel mensen hadden moeite met het dragen van de harde niet-zuurstofdoorlatende contactlens vanwege de beprekte mogelijkheid van het hoornvlies om zuurstof op te nemen.

In 1976 werd de eerste zuurstofdoorlatende harde lens toegespast. De allernieuwste lens is de zeer hoog zuurstofdoorlatende harde lens. Deze lens wordt voornamelijk gebruikt bij ogen die om medische redenen met contactlenzen moeten worden gecorrigeerd en waarbij de lenzen dag en nacht gedragen moeten worden. Het gaat hier om mensen die niet zelf hun lenzen kunnen inzetten of uitnemen.

De harde zuurstofdoorlatende lens heeft een aantal belangrijke voordelen:

• Het is veilig voor de ogen, mede door de zuurstofdoorlaatbaarheid
• Ze zijn gemakkelijk en goedkoop in onderhoud 
• Ze zijn goedkoop in aanschaf en hebben een lange levensduur 
• Alle oogcorrecties zijn mogelijk 
• De meeste harde zuurstofdoorlatende lenzen hebben een UV-filter

Er zijn ook enkele nadelen te geven van de harde zuurstofdoorlatende lens:

• Er is een langere gewenningsperiode nodig dan bij zachte lenzen
• Gevoelig voor stofjes onder de lens 
• De lens is minder geschikt bij sport

Inzetten

Hygiëne is belangrijk! Was u handen zorgvuldig en spoel zeep goed weg. Leg dan een spiegeltje op tafel. Begin steeds in een bepaalde volgorde, bijvoorbeeld eerst met het rechteroog en de rechterlens en dan met het linkeroog en de linkerlens.

U neemt de rechterlens uit de lenshouder, maakt hem schoon en spoelt hem af met water. De linkerlens blijft nog in de lenshouder. Zo voorkomt u verwisseling.

Leg de lens met de holle kant naar boven op het topje van uw wijsvinger, doe er een druppel inzetvloeistof op en buig het hoofd voorover. Met de middelvinger van dezelfde hand trekt u het onderste ooglid omlaag en met de middelvinger van de andere hand trekt u het bovenste ooglid omhoog. Blijf rechtuit kijken en doe de lens op het oog. Controleer of die goed zit en begin met de linkerlens.

Uitnemen

De lenzen kunt u op verschillende manieren uitnemen.

• Methode A: Buig het hoofd licht, druk de kin tegen de borst en zet grote, verbaasde ogen op en houd een hand onder het oog om de lens op te vangen. U plaatst de wijsvinger van de andere hand in de buitenste ooghoek en trekt de ooghoek richting oor. Even knipperen en de lens valt in uw hand. Iets richting neus kijken valk voordat u knippert vergemakkelijkt het uitnemen.
• Methode B: Plaats een middelvinger op het onderste ooglid en een vinger van de andere hand op het bovenste ooglid. Met de vingers goed op de randen drukken, zodat de rand van het ooglid achter de lens komt. Door goed de vingers naar elkaar toe te drukken wipt de lens eruit. 

In overleg met uw contactlensspecialist of assistente kiest u voor een bepaalde methode. Bij het uitnemen is het altijd belangrijk dat de lens goed op zijn plaats zit en uw handen schoon zijn. Voorkom dat de lens op de grond valt door boven een tafel te werken.

Het centreren

Wanneer u de rechterlens heeft ingezet en u ziet onscherp, is de lens waarschijnlijk naar de zijkant van het oog verschoven, of onder het ooglid terechtgekomen. Dit kan overigens ook gebeuren tijdens het dragen, als u in de ogen wrijft of als u de ogen op een bepaalde manier verdraait. Ook bij het uitnemen kan het voorkomen dat u een lens kwijt bent. Niet schrikken, want een lens kan nooit achter het oog verdwijnen!

Zoek eerst de lens op met behulp van een spiegel, of door met een vinger voorzichtig het gesloten ooglid af te tasten. Als u de lens heeft gevonden, kijkt u in de tegenovergestelde richting en schuift over het ooglid de lens naar het midden en draait het oog langzaam weer bij. Zit de lens in de ooghoek bij de neus, dan trekt u de oogleden wijd uit elkaar en kijkt naar de neus. De lens glijdt dan vanzelf weer op zijn plaats.

Dagelijkse verzorging

Een dagelijkse schoonmaakbeurt is noodzakelijk om uw lenzen zo lang mogelijk in conditie te houden en om infecties van het oog te voorkomen.
Zorg vanaf de eerste dag dat het verzorgen van de lenzen tot een routine gaat behoren, zoals bijvoorbeeld tanden poetsen.

Als u de lenzen inzet:

• Was eerst uw handen
• Spoel de lens af met water
• Doe de lenzen in met een druppel inzetvloeistof

Als u de lenzen uitdoet:

• Was eerst uw handen
• Doe een beetje reinigingsvloeistof in de handpalm
• Leg de lens daarin en wrijf deze gedurende 30 seconden met   een vinger aan beide zijden schoon
• Spoel losgewreven vuildeeltjes weg met de lensvloeistof. Bewaar de lenzen in de lenshouder, gevuld met   bewaarvloeistof
• Ververs de bewaarvloeistof elke dag

Als u de lenzen gedurende een langere tijd niet draagt, bewaar ze dan in de vloeistof en ververs die regelmatig. Maak de lenshouder iedere week met warm water schoon.

Omgaan met contactlenzen

Uw contactlenzen zijn gemaakt van kwetsbaar materiaal. Om er zo lang mogelijk plezier van te hebben, zult u dus de nodige voorzichtigheid in acht moeten nemen. Let daarbij in het bijzonder op de volgende punten:

• Behandel de lens voorzichtig In het oog zijn de lenzen in principe onbreekbaar, maar buiten het oog moet er voorzichtig mee omgegaan worden. Wanneer de lens mocht vallen, pak het met een vochtige vinger of een zuigertje op, maar verschuif het nooit over een harde onderlaag.
• Reinig de lens in de palm van uw hand Dit verdient de voorkeur boven het tussen duim en wijsvinger te reinigen. De lens niet bij de rand vasthouden en zo min mogelijk druk uitoefenen tijdens het reinigen. Neem de lens nooit tussen de vingernagels.
• Verzorg de lenzen volgens de door uw contactlensspecialist aanbevolen reinigings- en bewaarmethode
• Pas op met make-up en haarlak
• De lens kan niet achter het oog verschuiven Een lens kan onmogelijk achter het oog verdwijnen, omdat de oogleden aan het witte gedeelte van het oog vastzitten. Wel kan een lens door allerlei oorzaken (wrijven, huilen, etc.) verschuiven en soms onder of boven de oogleden verdwijnen. De lens kan echter altijd gemakkelijk teruggevonden worden.
• Wrijf niet in het oog wanneer er een vuiltje in komt Haal de lens uit het oog en maak de lens schoon met de schoonmaakvloeistof. Is er daarna nog een lichte pijn, laat dan de lens een paar uur uit het oog.
• Bij ziekte, zwangerschap en medicijngebruik kunnen de lenzen tijdelijk wat minder prettig zitten.
• De harde lens is niet bedoeld om mee te slapen Mocht u om de een of andere reden toch met de lenzen in slaap vallen, let dan na het ontwaken goed op of de lenzen nog bewegen op het oog tijdens het knipperen. Is dit het geval dan kunnen de lenzen uitgehaald worden. Zo niet, dan is het noodzakelijk eerst een paar druppels inzetvloeistof in het oog te druppelen. De lens zal dan weer voldoende beweeglijk worden en is na ca. 10 minuten gemakkelijk uit te nemen. Geef uw ogen een dag rust. 
• Waarschuw de (oog)arts dat u contactlenzen draagt Wanneer door uw (oog)arts oogdruppels worden voorgeschreven of u moet een oogbehandeling ondergaan, waarschuw dan vooraf dat u lenzen draagt. 
• Het is beter niet te zwemmen en te douchen met de contactlenzen 
• Reinig de lenshouder regelmatig met warm water

Verschijnselen tijdens de gewenningsperiode

• Gewone verschijnselen: Tijdens de gewenningsperiode is het beter uw ogen niet te veel in te spannen. Verder kan het zijn dat u in het begin dichtbij niet helemaal scherp ziet. Dat komt door de grote hoeveelheid traanvocht. Houd toch uw ogen goed open en knipper regelmatig om de lenzen in beweging te houden.

• Ongewone verschijnselen: Ieder oog reageert anders op contactlenzen. In de meeste gevallen hoeft u zich ook geen zorgen te maken wanneer u uw lenzen enigszins voelt. In de gewenningsperiode is dat normaal. Alleen wanneer onderstaande irritaties optreden, moet u onmiddellijk contact met uw contactlensspecialist opnemen. Ook na de gewenningsperiode.
• Voortdurend zeer rode ogen tijdens het dragen van de lenzen. Langdurig wazig zicht met de lenzen op uw ogen
• Overmatig droog gevoel 
• Pijn na het uitnemen van de lenzen
• Aanhoudende pijn na het inzetten, of tijdens het dragen
• Plotseling aanhoudende veranderingen in gezichtsscherpte

Zachte lenzen zijn gemaakt van een kunststof die veel water kan opnemen. Het watergehalte van de lens bepaalt de zuurstofdoorlaatbaarheid. Zachte lenzen zijn groter dan harde lenzen. Er zijn verschillende typen zachte lenzen.

Er wordt vaak gedacht dat zachte lenzen meer zuurstof door laten dan zuurstofdoorlatende harde lenzen, maar dit is geenszins het geval. Zachte lenzen met het hoogste watergehalte laat minder zuurstof door dan een hoog zuurstofdoorlatende harde lens.

Een tweede nadeel van de zachte lens is dat deze ook traanvocht en stofdeeltjes bindt waardoor de lens snel vervuild en levensduur verkort wordt. De zachte lens moet daarom minstens eenmaal per jaar worden vervangen! Gebeurt dit niet, dan is er een grotere kans op irritatie en oogontstelkingen. Zachte lenzen vragen meer zorg en onderhoud dan harde lenzen.

Vaak wordt gedacht dat zachte lenzen het meest geschikt zijn om te dragen bij droge ogen, maar dit is absoluut niet waar. Juiste zachte lenzen vereisen voldoende traanvocht om te voorkomen dat ze uitdrogen en minder helder worden.

De voordelen van de zachte lens zijn:

• snelle gewenning 
• hoog draagcomfort 
• weinig irritatie 
• goed af te wisselen met een bril
• geringe verlieskans, dus ideaal voor sporters 
• De meeste zachte lenzen hebben een UV-filter

Nadelen van zachte lenzen zijn:

•   kwetsbaar materiaal
• dagelijkse reiniging en verzorging noodzakelijk
• moet minimaal eenmaal per jaar vervangen worden
• duurder in onderhoud dan harde lenzen
• minder veilig voor het oog dan harde lenzen

Typen zachte lenzen

Naast de 'gewone' zachte lens worden hierna ook nog enkele speciale typen van de zachte lens besproken; de permanent wear lenzen, de diposable lenzen, de silicone lenzen en de dubbelfocus lenzen.

Permanent wear lenzen kunnen dag en nacht worden ingehouden en moeten 1x per week worden gereinigd. Doordat de lenzen dag en nacht worden gedragen, is de aanslag van vuil op de lens snel aanwezig, waardoor oogirritaties kunnen ontstaan. Het is daarom verstandig om deze lenzen om de zes maanden te vervangen.

De disposable (wegwerp) lenzen zijn sinds de introductie in Nederland (in 1990) een groot succes geworden. De weeklens wordt na 1 week dragen vervangen. De voordelen van deze lens zijn dat men 's morgens meteen scherp ziet wanneer men wakker wordt en dat men ze niet meer schoon hoeft te maken. Het advies is wel om bij vervanging na een week gebruik, gedurende één nacht geen lenzen te dragen. Dus 's avonds de oude wegdoen en pas 's morgens de nieuwe inzetten.

De daglens is geïntroduceerd in 1996. Deze lens draagt men gedurende 1 dag en gooit hem dan weg. De voordelen zijn dat men elke dag een nieuwe lens in doet en er dus geen schoonmaakkosten zijn en men altijd een reservelens bij de hand heeft. Gevaar voor het oog is er alleen wanneer men deze lenzen langer draagt dan is toegestaan.

De voordelen van wegwerplenzen zijn:

• ze zijn comfortabel
• er is geen schoonmaakprocedure nodig
• ze bieden een uitkomst bij allegie voor vloeistof

De nadelen van wegwerplenzen zijn:

• beperkte mogelijkheid in sterkte
• verhoogde kans op ontsteking
• hogere kosten (door het wekelijks / dagelijks vervangen)

Silicone contactlenzen zijn gemaakt uit rubber en ze zijn zeer hoog zuurstofdoorlatend. Deze lenzen worden alleen medisch aangemeten, vooral bij babies en jonge kinderen. Het voordeel van deze lenzen is dat het een comfortabele lens is die dag en nacht gedragen kan worden. Het nadeel van deze lens is dat hij zeer waterafstotend is en dat daardoor er al na een aantal weken een flinke aanslag op de lens komt die moeilijk te verwijderen is. Deze lenzen zijn vrij kostbaar en gaan hooguit 4 maanden mee.

Dubbelfocus lenzen zijn lenzen met een ingeslepen leesgedeelte en zijn te vergelijken met dubbelfocus brillenglazen. Deze lenzen zijn het meest geschikt voor mensen die al sinds jaren met succes contactlenzen dragen en nu een leesbril nodig hebben.